Kuzey Ermenistan'ın Lori bölgesinde yer alan Haghpat Manastırı, diğer adıyla Haghpatavank, 10. ve 13. yüzyıllar arasında inşa edilmiş büyüleyici bir Ortaçağ manastır kompleksidir. Debed Nehri'ne bakan bir yamaçta yarı yolda inşa edilen manastır, dış dünyadan korunma ve gizlenme sağlayan sade ve mütevazı bir monastik karakter sergiler.
976'da Bagratid kralı Ashot III'ün eşi Kraliçe Khosrovanuysh tarafından kurulan Haghpat Manastırı, komşu Sanahin Manastırı ile yakın bir tarihsel bağ paylaşır. Kompleks; bir narteks, iki koridor-mezarlık, yemekhane, yazıhane (scriptorium), Hamazasp Şapeli, çan kulesi, çeşitli şapel-mezarlar ve karmaşık haç taşları (khachkars) dahil olmak üzere birçok yapıyı, burçlarla çevrili bir sur içinde barındırır.
Kompleksteki en eski anıt olan St. Nshan Kilisesi, bütünleşik bir iç mekân, geniş hakim bir kubbe ve güzel fresklerle 10. ve 11. yüzyıl Ermenistanının mimari yeniliklerini sergiler. Kilisenin doğu cephesindeki Kral Smbat ve Gourgen'in rölyefleri heykel sanatının seçkin örneklerindendir.
Manastır bir zamanlar zengin el yazması koleksiyonuna sahip, canlı bir bilim merkeziydi; kütüphane el yazmalarının kopyalandığı, çeşitli alanlarda çalışma ve araştırma imkânı sunan bir merkez işlevi görüyordu. Bazı yapılar zaman içinde kaybolmuş olsa da, ana kilise St. Nishan, St. Gregory Kilisesi, St. Astvatsatsin Kilisesi, 13. yüzyıla ait yemekhane, kitap deposu, çan kulesi ve haçkarlar manastırın zengin tarihine tanıklık eder.
Kitap deposu, 13. yüzyıla kadar değerli el yazmaları ve metinleri sakladı; Moğol istilalarının bölgeyi tehdit etmesiyle bu metinler mağaralara gizlendi. Bugüne dek sadece üç mağara ve içindekiler yeniden keşfedilmiştir.
Şu anda UNESCO Dünya Mirası koruması altında olan Haghpat Manastırı, mimari ustalığı, kutsal atmosferi ve büyüleyici kültürel tarihiyle ziyaretçileri etkilemeye devam ediyor; Ermenistan'ın Ortaçağ manastır mirasına açılan bir pencere sunuyor.
