Położony w północnej Armenii, w regionie Lori, klasztor Haghpat, znany też jako Haghpatavank, to urzekający kompleks średniowiecznych zabudowań wzniesiony między X a XIII wiekiem. Klasztor, wbudowany w zbocze z widokiem na rzekę Debed, emanuje pokorą monastycznego życia, jednocześnie zapewniając schronienie i dyskrecję wobec świata zewnętrznego.
Założony w 976 roku przez króla Ashota III i jego małżonkę, królową Khosrovanuysh, klasztor Haghpat ma bliskie historyczne powiązania z sąsiednim klasztorem Sanahin. Kompleks obejmuje narteks, dwa korytarzowe grobowce, refektarz, skryptorium, kaplicę Hamazasp, dzwonnicę, liczne kaplice-grobowe oraz misternie zdobione krzyżowe kamienie (khachkary), wszystko otoczone wieżowym murem obronnym.
Najstarszym zabytkiem kompleksu jest kościół św. Nshan, wyróżniający się harmonijnym wnętrzem, rozległą dominującą kopułą i pięknymi freskami — przykładem architektonicznej pomysłowości Armenii X–XI wieku. Płaskorzeźby królów Smbata i Gourgena na wschodniej elewacji stanowią wyjątkowe przykłady rzeźby.
Klasztor był niegdyś prężnym ośrodkiem naukowym z bogatą kolekcją rękopisów; pełnił funkcję centrum przepisywania ksiąg, oferując zaplecze do nauki i badań w różnych dziedzinach. Choć część budowli uległa zniszczeniu, szczątki głównego kościoła św. Nishan, kościoła św. Grzegorza, kościoła św. Astwacaczin, XIII-wiecznej stołówki, składnicy ksiąg, dzwonnicy oraz zachowane khachkary świadczą o bogatej historii tego miejsca.
Składnica przechowywała cenne rękopisy aż do XIII wieku, gdy najazdy Mongołów zagroziły regionowi. W obawie przed zniszczeniem teksty ukryto w jaskiniach — do dziś odkryto jedynie trzy z tych jaskiń wraz z ich zawartością.
Klasztor Haghpat, obecnie chroniony przez UNESCO jako zabytek światowego dziedzictwa, wciąż urzeka zwiedzających mistrzostwem architektury, sakralną atmosferą i fascynującą historią kultury, oferując wgląd w średniowieczne monastyczne dziedzictwo Armenii.
