De oude Georgische traditie van Qvevri-wijnmaken is niet louter een culinaire praktijk, maar een cultureel symbool dat internationale erkenning heeft gekregen. Deze methode, diepgeworteld in het Georgische erfgoed, maakt gebruik van unieke eiervormige aardewerken vaten, de Qvevri, voor het vergisten, rijpen en bewaren van wijn. In 2013 werd deze eeuwenoude techniek wereldwijd gevierd toen UNESCO haar opnam in de lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Dit artikel gaat in op de fijne kneepjes van het Qvevri-proces, de culturele betekenis ervan en de status die het inmiddels op het wereldtoneel heeft verworven.
De essentie van Qvevri-wijnmaken
Qvevri-wijnmaken is een levende traditie die vooral floreert in Georgische dorpsgemeenschappen. Deze gemeenschappen zijn hoeders van unieke druivenrassen die essentieel zijn voor dit karakteristieke wijnmaakproces. De Qvevri, een onmisbaar onderdeel, is een eiervormig aardewerken vat dat meerdere functies vervult bij de wijnproductie. De kennis over het maken van deze vaten en de subtiliteiten van het wijnmaken wordt traditioneel van generatie op generatie doorgegeven, waarbij families, buren en vrienden betrokken zijn. Dit gemeenschappelijke karakter strekt zich uit tot het hele proces, inclusief de druivenoogst en de wijnbereiding.
Kinderen in deze gemeenschappen worden van jongs af aan ingewijd in de traditie: ze leren druivenranken verzorgen, druiven persen en het maken en bakken van Qvevri door hun ouderen te observeren. Het wijnmaakproces zelf is nauwgezet en organisch. Het begint met het persen van de druiven waarna het sap, samen met schillen, stelen en pitten, in de Qvevri wordt gegoten. Dit vat wordt vervolgens afgesloten en ondergronds begraven, waardoor de wijn gedurende vijf tot zes maanden kan vergisten. Deze methode komt zowel voor bij landelijke boeren als bij stadsbewoners, wat de diepgewortelde aanwezigheid in het Georgische dagelijks leven en de cultuur benadrukt.
UNESCO-erkenning en de impact ervan
De 8e zitting van het intergouvernementele comité voor de Bescherming van het Immateriële Culturele Erfgoed, gehouden in Baku, betekende een belangrijke mijlpaal voor deze Georgische traditie. Hier werd de traditionele Georgische methode van Qvevri-wijnmaken officieel door UNESCO erkend. Deze opname was niet alleen een kwestie van nationale trots, maar ook een cruciale stap in de internationale popularisering van Georgische wijn.
De erkenning was het resultaat van gezamenlijke inspanningen van Georgische cultuurvoorstanders, waaronder de minister van Cultuur en Monumentenzorg van Georgië, Guram Odisharia. Een toegewijd team stelde uitgebreide documentatie samen en produceerde een documentaire onder regie van Merab Kokochashvili, waarin het Qvevri-proces uitvoerig werd gedocumenteerd. Deze inspanning benadrukte het wereldwijde belang van het bewaren van zulke unieke culturele praktijken.
De Qvevri: symbool van Georgisch wijnmaken
De Qvevri staat centraal in deze traditie. Het is een groot, amfoorachtig kleivaat dat traditioneel tot aan de hals in de grond wordt begraven. Het fermentatieproces in de Qvevri is volledig natuurlijk, zonder toegevoegde voedingsstoffen. Na de gisting wordt het vat afgesloten met een houten deksel en afgedicht met klei of aarde, waardoor de wijn tot zes maanden kan rijpen. Deze methode levert een karakteristieke, heldere en smaakvolle wijn op, een getuigschrift van de traditionele Georgische wijnbouwtechnieken.
Internationale promotie en culturele betekenis
De promotie van Qvevri-wijnen reikt verder dan de grenzen van Georgië. Zo werden Georgische wijnen uit Qvevri's gepresenteerd op de Artisan Wine Fair in New York. Dit evenement, opgezet door de Franse wijnmeester Isabelle Legeron, is een vooraanstaand platform voor natuurlijke, biologische en biodynamische wijnen. Bezoekers konden er proeven van 13 variëteiten Georgische natuurlijke wijnen en meer te weten komen over de rijke geschiedenis en cultuur achter hun productie. Dergelijke internationale exposure is cruciaal om potentiële importeurs te vinden en de wereldwijde positie van Georgische wijn uit te breiden, met name op strategische markten zoals de Verenigde Staten.
Conclusie
De Qvevri-wijnmaakmethode is meer dan een techniek; het is een culturele vertelling die resoneert met de Georgische geest. De erkenning door UNESCO eert niet alleen deze oude praktijk, maar opent ook deuren voor behoud en wereldwijde promotie. Wanneer reizigers en wijnliefhebbers Georgië verkennen, treffen ze een traditie aan die de essentie van het Georgische erfgoed belichaamt en een smaak biedt die even rijk is aan geschiedenis als aan aroma.
