Skąpana w naturalnym pięknie gruzińskiego regionu Racha, zaledwie około 4 kilometrów od urokliwej wsi Nikortsminda, Cerkiew Matki Bożej, będąca częścią klasztoru Chelishi, czuwa w sercu głębokiego wąwozu rzeki Shareula. Ruiny zespołu monastycznego skupiają się wokół niej — namacalny echa dawnych czasów.
Pod osłoną ciemnego obrysu góry Sashevardno, klasztor Chelishi stoi jako wytrwałe świadectwo minionej epoki. Niegdyś był tętniącym życiem ośrodkiem kultury Racha, jego duchowy płomień podtrzymywano w niezliczonych manuskryptach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Przez niemal tysiąc lat mnisi znajdowali tu schronienie i oświecenie, a ich nauki kształtowały kulturową i religijną tkankę Racha.
Klasztor Chelishi był czymś więcej niż sanktuarium — był skarbnicą gruzińskiego dziedzictwa kulturowego. Przechowywano tu niezliczone manuskrypty i artefakty, z których wiele dziś zdobi zbiory muzeów. W 1902 roku kanonizowany archimandryta Ambrosi Khelaia dokonał zaskakującego odkrycia — grobowca, w którym odnaleziono kiedyś zagubiony manuskrypt „Moktsevai Kartlisai” („Kartli's Conversion”), fundamentalne dzieło hagiograficzno-historyczne Gruzji.
Surowe piękno klasztoru wykracza poza jego święte dziedzińce. Zaledwie kilka metrów dalej cele mnichów wykute są w skalnym urwisku. Krążą opowieści o podziemnym przejściu, które niegdyś łączyło te cele z głównym kompleksem.
Klasztor, powstały w IX–X wieku, odzyskał swój pierwotny wygląd w drugiej połowie XVI wieku po starannych naprawach. Wzniesiona z wapienia i kamieni z pobliskich skał jednonawowa bazylika stanowi trwałe świadectwo gruzińskiego dziedzictwa religijnego. Późniejsze dobudówki, takie jak dzwonnica, dodają mu architektonicznego uroku.
Klasztor Chelishi, położony na zachód od Nikortsmindy, wciśnięty w wąwóz rzeki Shareula, ma swoje początki odnotowane w źródłach XI wieku. Zyskał sławę dzięki swojej bogatej historii i powstaniu „Chelish Gospel”; w 1591 roku stał się filią diecezji Nikortsminda, by w 1637 roku zostać przekazanym klasztorowi Gelat.
Znaczenie klasztoru wykracza poza jego architektoniczne piękno — pełnił rolę strażnika wielu bezcennych gruzińskich manuskryptów, w tym „Kartli’s Appeal”, odkrytego przez Ambrosi Khelaia w 1902 roku. Działalność edukacyjna klasztoru trwała do lat 30. XX wieku, pozostawiając trwały ślad w gruzińskim krajobrazie kulturowym.
